Πώς μπορώ να αποφασίσω αν χρειάζομαι Ψυχοθεραπεία;

Πώς μπορώ να αποφασίσω αν χρειάζομαι Ψυχοθεραπεία;

Οι λέξεις έχουν δύναμη. Οι λέξεις δεν αντικατοπτρίζουν απλά την πραγματικότητα. Ενίοτε τη διαμορφώνουν κιόλας καθότι ορίζουν ένα νόημα, μια σταθερά επικοινωνίας και συνεννόησης μεταξύ των ανθρώπων. Συνεπώς, η σωστή επιλογή μιας λέξης είναι πάντοτε σημαντική. Η λέξη ψυχοθεραπεία, παρότι αφαιρετική όπως και το σύνολο των λέξεων, προκύπτει από την ένωση των λέξεων ψυχή και θεραπεία. Και αν υποθέσουμε ότι το δεύτερο συστατικό είναι ευκολονόητο κι έτσι μεταβούμε στο πρώτο, δηλαδή την ψυχή, τα πράγματα – για μένα τουλάχιστον – δυσκολεύουν.

Τι είναι ψυχή; Δε θα επιχειρήσω να δώσω απάντηση σε ένα ερώτημα με το οποίο έχουν καταπιαστεί πλήθος φιλοσόφων ανά τους αιώνες. Θέτοντας το όμως επιχειρώ να συλλάβω, και να εκθέσω σε ύστερο χρόνο, το αόρατο και ακαθόριστο φάσμα της έννοιας ψυχή, έχοντας ως απώτερο σκοπό να περιγράψω πως τουλάχιστον εγώ αντιλαμβάνομαι την έννοια της ψυχοθεραπείας.

Η Ψυχή προέρχεται από το ρήμα «ψύχω» (= πνέω, φυσώ). Από την εποχή του Πλάτωνα, γινόταν συχνά αντιληπτή σαν να είναι κάτι διαφορετικό από το σώμα, σαν κάτι αδιαίρετο, σαν να είναι αυτό που δίνει πνοή στο σώμα. Ενδεχομένως, ακόμα και σήμερα, υπάρχει αυτή η αντίληψη. Το σημαντικό για μένα είναι ότι ακόμα και σήμερα υπάρχει αυτή η αίσθηση. Σαν εγώ να είμαι μέσα σε ένα σώμα, εννοώντας όλα εκείνα που σκέφτομαι, που νιώθω, που θέλω και που δεν έχουν αντίκρισμα στον υλικό κόσμο. Πράγματι, το συναίσθημα, λόγου χάρη, υπάρχει μέσα μου μόνο και μόνο αν το προσεγγίσουμε ως ενέργεια μπορούμε να θεωρήσουμε ότι με κάποιο τρόπο, υπάρχει και «έξω» μας. Όταν λοιπόν μιλάμε για ψυχή, όπως κοινώς εννοείται, μιλάμε για κάτι άυλο. Κι αυτό δεν πειράζει. Το άυλο είναι όμως αόρατο, δεν μπορούμε να το αντιληφθούμε με τα μάτια μας ή με τη χρήση κάποιας άλλης αίσθησης. Παρόλα αυτά, νιώθουμε το άυλο, νιώθουμε την ψυχή. Έχουμε συνείδηση της συνειδητότητάς μας. Έχουμε, αν θέλετε, συνείδηση της μοναδικότητάς μας, συνείδηση της διαφορετικότητάς μας, της ύπαρξής μας, της ψυχής μας.

Έτσι λοιπόν, η «θεραπεία» της ψυχής σημαίνει «θεραπεία» σε τί; Νοσεί η ψυχή; Ναι, όχι, δεν έχει σημασία. Το θέμα είναι τι αντιλαμβάνομαι ότι δεν πάει καλά, ώστε να απευθυνθώ σε ένα ψυχολόγο. Θα απαντούσα ως εξής:

Πώς καταλαβαίνω ότι χρειάζομαι έναν οφθαλμίατρο; Για παράδειγμα:
Δεν βλέπω καλά, αντιλαμβάνομαι διαφορά σε σχέση με το πώς έβλεπα παλιότερα και το πώς βλέπω τώρα με εμποδίζει, με ενοχλεί, μου δυσκολεύει τη ζωή.

Δε βλέπω καλά, μμμ… ναι, αλλά πως; Βλέπω θολά; Βλέπω θολά στις κοντινές ή τις μακρινές αποστάσεις; Μήπως βλέπω «μυγάκια»; Μήπως δεν μπορώ να διακρίνω τα χρώματα; Μήπως δεν μπορώ να διακρίνω το κέντρο μιας εικόνας;

Όλα αυτά κι άλλα πολλά, μπορεί να εντάσσονται στο πεδίο «δε βλέπω καλά». Ξαναγυρνάμε στο τί δεν πάει καλά και ίσως να χρειάζομαι ένα ψυχολόγο.

  • Μπορεί να νιώθω έντονα θλιμμένος/η για μεγάλο χρονικό διάστημα…
  • Μπορεί να νιώθω ότι το άγχος με έχει καταβάλλει και δυσκολεύομαι να απολαύσω τη ζωή μου…
  • Μπορεί να αντιλαμβάνομαι ότι σκέφτομαι διαρκώς αρνητικά…
  • Μπορεί να έχω φόβους, τέτοιους που να περιορίζουν τις κινήσεις μου…
  • Μπορεί να μην ξέρω τι θέλω…
  • Μπορεί να δυσκολεύομαι να επικοινωνήσω….
  • Μπορεί να έχω ψυχαναγκασμούς…
  • Μπορεί να παθαίνω κρίσεις πανικού…
  • Μπορεί να μην κοιμάμαι καλά και να βλέπω διαρκώς εφιάλτες…
  • Μπορεί να μην έχω την αυτοπεποίθηση που θεωρώ ότι χρειάζομαι…
  • Μπορεί να μην μπορώ να ξεπεράσω ένα θάνατο ή ένα χωρισμό…
  • Μπορεί να φοβάμαι να έρθω κοντά με έναν άνθρωπο…
  • Μπορεί να έχω μεγάλη δυσκολία στο να παίρνω αποφάσεις…
  • Μπορεί να νιώθω απέραντη και δυσβάσταχτη μοναξιά…

Η λίστα των πιθανών λόγων μπορεί ενδεχομένως να συνεχιστεί για πολλές πολλές σελίδες. Δεν έχει νόημα να αναφερθώ άλλο σε πιθανούς λόγους. Θέλω όμως να αναφερθώ στο συναίσθημα που νιώθει ο άνθρωπος σε αυτές και άλλες πολλές συναφείς καταστάσεις.

  • Είναι έντονο…
  • Είναι κατακλυσμιαίο…
  • Είναι ΠΑΡΟΝ…

Δεν έχει σημασία τι είναι αυτό. Δεν έχει καν σημασία αν μπορώ ή δεν μπορώ να το κατονομάσω. Σημασία για μένα έχει ότι φωνάζει πως χρειάζεται να κάνω κάτι. Όπως ακριβώς και όταν καταλαβαίνω ότι χρειάζεται να επισκεφθώ έναν οφθαλμίατρο. Σε αυτό το κάτι, ένας ψυχολόγος μπορεί να βοηθήσει. Μπορεί να σταθεί, να έρθει σε επαφή με τον άνθρωπο και να τον αφουγκραστεί. Να τον βοηθήσει να διακρίνει τα εμπόδιά του, να πάει προς όποια κατεύθυνση επιθυμεί και δυσκολεύεται να πάει.